First2Third

First World meets Third World 1-2-3

Die geheim

Die geheime verskil tussen Afrikaans en Nederlands (The secret difference between Afrikaans and Dutch)

Afrikaans is 'n optimalisering van Nederlands. Ons het van 7 woorde, 2 woorde gemaak: "het" en "is", en hier is die geheim:

Ons gebruik het in plaas van hebt, heeft, hebben  (In English "het" is almost equivalent to "have/has", but its not called perfect tense, its used for past tense, and depending on your choice of words, it can indicate perfect tense).

Ons gebruik is in plaas van is, ben, bent en zijn (In English, "is" is equivalent to "is/am/are" and denotes present tense)

"Het" voorbeeld: 

  • Afrikaans: Julle het groot kinders
  • Nederlands: Jullie hebben grote kinderen.
  • Engels: You have big children

"Is" voorbeeld

  • Afrikaans: Julle is groot kinders
  • Nederlands: Jullie zijn grote kinderen.
  • Engels: You are big children

 

Afrikaans:Nederlands::Afrikaans:Nederlands

Algemene Nederlandse woorde en uitdrukkings vir Afrikaanssprekendes.

'n Paar woordjes wat vreemd is in Nederlands vir Afrikaners, of vreemd in Afrikaans vir Nederlanders.

Afrikaans (English in brackets)

 Nederlands

 Tuksedo / tuxedo

 smoking

 afstammeling

 afstamming

 alarm/wekker

 wekker

 almal

 een en ander

 altyd/vantevore

 ooit

 amper

 bijna

 appelkoos

 abrikoos

 asem

 adem

 asook

 alsmede

 baadjie

 jasje

 baie- dikwels

 vaak

 baie- tot 'n groot mate

 heel veel

 baldadig-met baie selfvertroue

 brutaal

 beheer (supervision)

 aansturing

 besering

 blessure

 beskrywing (description)

 signalement

 betaalstrokie (receipt)

 bon

 binne enkele oomblike/paar minute

 zo

 bottel

 fles

 boude

 billen / kont

 bra

 beha

 skemerkelkie (cocktailhour)

 borreluur

 daar

 er / daar

 dagboek

 agenda

 direk, dadelik (at once)

 meteen

 ditto

 idem

 doek

 luier

 een-en-'n-half

 anderhalf

 Eerder / liewer

 Liever (nie eerder nie!!)

 elkeen

 iedereen

 gebou

 Pand / gebouw

 gemors

 boel / war

 gemors (mess)

 rommel / troep / rotzooi

 gewaarborg

 geborgd / gewaarborgd

 goed / goeters (stuff)

 spullen

 gou maak (hurry up)

 opschiet

 effe histeries

 truttig

 hoender

 kip

 homo (queen)

 nicht / relnicht

 hoof (chief)

 chef

 hoor

 verstaan

 huiseienaar (landlord)

 huisbaas

 ignoreer

 negeer

 in elk geval (anyway)

 Überhaupt

 intussen (meanwhile)

 inmiddels

 ja

 precies

 ja (sure)

 jawel

 jaarlikse inskrywing (tydskrif) or lidmaatskap

 abonnement

 jou werk

 jouw baan

 kar / motor

 auto

 kershouer

 kandelaber

 kinderagtig / ouderwets

 tuttig

 kleinnig / -neef

 achternicht / -neef

 klere

 kleding

 komberse

 dekens

 kombuis

 keuken

 kos

 eten

 krap-soos 'n krap op jou kar

 kras

 kwaad

 boos

 laat slaap

 uitslapen

 lanklaas

 

 lemoen

 sinnaasappel

 leuk

 aangenaam / lekker

 loop

 wandelen

 mal - op 'n oulike manier

 maf

 mangels

 amandels

 'n werk

 een bedrijf

 na / in die rigting van

 naar

 naweek

 weekend 

 neerskryf

 opschrijven / neerzetten

 net

 alleen maar

 Pas / sopas

 Zojuist / net

 of

 à

 ondanks / ten spyte van

 ten spijte van

 onthou

 herinner

 ooreenkoms

 afstemming

 ouderdom

 leeftijd

 pak klere (suit)

 mantelpak

 perske

 perzik

 plek

 plaats

 posman

 postbode

 probleem

 pech

 raserig / lawaaierig

 lawaaierig

 regop

 overeind

 regte

 juiste

 rêrig! (really!)

 echt!

 rok

 jurk

 romp

 rok

 saamvat

 meenemen

 sambreel

 paraplu

 sigaret stompie (roach)

 peukje

 slaap / sit te slaap

 meuren

 snaaks anders vreemd

 apart

 so

 dus

 stadig

 langzamer

 sterkte!

 sucess!

 stilletjies

 stiekem

 stripclub (stripjoint)

 striptent

 teel / geteel / telery

 fok / gefok / fokkery

 toe

 toen

 trourok / wedding dress

 troujurk

 tussendeur

 halfverwege

 vaak

 sloom

 vals

 nep

 venster

 raam

 verkeersopeenhoping

 fiele

 veronderstel (assuming)

 vooropgesteld

 verstaan

 begrijp / snap

 vinnig

 snel / hard

 vinnig hardloop

 rennen

 voorskrif (medisyne)

 recep

 vroeër

 eerder

 vuil

 vies

 wegkruip (hide)

 verstopt

 (ball sense)

 balgevoel

 rekeningkunde (accounting)

 boekhouding

 belt (belt)

 riem

 mus

 muts

 snaaks

 grappig

 stukkend

 kappot

 munisipaliteit

 gemeente

 jammer (sorry)

 there is no such word

 hysbak (lift) (nie hysbakkie nie!!!)

 lift

 stoot (push)

 duwen

 beskrywing

 omschrijving

 byeboer (beekeeper)

 imker

 verloor (to lose something)

 verlies

 pels (fur-the type that you wear)

 bont

 van (surname / last name)

 achternaam

 tot dusver (as yet)

 alsnog; vooralsnog

 jy's in my pad (pardon me)

 pardon

 jean

 spijkerbroek

 skottelwasser

 vaatvasser

 dagga / dope

 wiet, blow

 spandeer (spend)

 Besteden; spenderen

 ketel (kettle)

 waterkoker

 koerant (newspaper)

 krant

 padda (frog)

 kikker

 boks / doos (box / carton)

 doos

 battery

 accu

 Amper nie

 amper

 oor 'n rukkie

 dadelijk

 binnekort, maar nie so gou soos "zo" nie

 straks

 word nie gebruik soos in Afr nie

 soms

 word nie gebruik soos in Afr nie

 enige

Gesels

kletsen / babbelen

paddastoel

paddestoel

Opgooi

overgeven

Skielik

Plotseling

 Verduidelik

 Uitleggen

 Ketel

 Waterkoker

 Ruk / Rukkie (a short time)

 masturbeer

 Plaas

 boerdery

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dankie Marian Rutten (sal my altyd reghelp met het taal), Marco Glasbergen (koning van die woordeboekie) en Harmen Willemse (entousiastiese idioom genereerder).

Woorde waarvan die gebruik daarvan verskil tussen Afr en Nedl

  • Gedurende
    • Afrikaanse betekenis: dui 'n periode van tyd aan waartydens iets gebeur: "Gedurende die dag skyn die son"
    • Nederlandse betekenis: dui 'n verloop van tyd aan: "Wend gedurende 5 minute aan".
  • Onmiddellik / onmiddellijk
    • Afrikaans: Baie gou, so go as moontlik. "Gooi alles neer en begin onmiddellik daarmee"
    • Nederlands:
  • Dadelijk
    • Afrikaans: soos onmiddelik, baie gou, maar ietsie minder gou dan onmiddellik: "Begin nou dadelik anders is daar moeilikheid!"
    • Nederlands:
  • Net
    • Afrikaans:  Slegs - "ek het net een toebroodjie" ; maar kan ook "so pas" beteken".
    • Nederlands: so pas - "ik was er net mee begonnen".
  • So / zo
    • Afrikaans: beklemtoning - "ek is so moeg"
    • Nederlands: haast - "wij zijn zo klaar"
  • Amper
  • Enige
    • Afr: effens wanhopige vraag of toiletpapier beskikbaar is. - "Is daar enige toiletpapier oor?"
    • Ndl: Hij staat er al een tijde - "Hij staat er al enige tijd."

 

Woorde wat net in Afrikaans voorkom

Pragtige woorde wat ek so in Nederlands mis:

  • Haastig
  • Baie
  • Skielik
  • Snaaks
  • Piesang
  • Spoed
  • Kombers
  • Dalk
  • Darem

'n Nederlander sou hierdie sin byvoorbeeld waarskynlik glad nie verstaan nie:  Toe Jannie skielik opkyk en sy ma met spoed op hom sien afpyl, prop hy die piesang met spoed onder die kombers in. Baie snaaks mannetjie, dink jy ek het jou dalk nie gesien nie?  "Kinders, darem", dink sy.

Nederlands uitdrukkings

Die manier waarop mens dinge in Nederlands wil sê, ervaar ek as volg: 

jy weet wat jy wil sê in Afrikaans, jy doen 'n direkte vertaling - dan stop jy jouself voor jy dit sê - en kyk dan op hierdie tabel vir die korrekte uitdrukking. 

Wat ek beslis vind, is dat die probleem vir Afrikaanssprekendes in Nederland dikwels lê by die gebruik van die voorsetsels, al bly die stamwoord dieselfde tussen Nederlands en Afrikaans. Dus, die voorsetsel wat aan die stamwoord geheg word, is anders - dit maak ons en hulle deurmekaar.   

Om dinge nog erger te maak kan 'n verskil in voorsetsel 'n betekenis van 'n sin heeltemal verander (soms).  So hierdie ou klein woordjies het nogal 'n groot invloed... in, aan, na, op, af, oor (over), uit, by (bij).. kyk maar..

Afrikaanse uitdrukking

Nederlandse uitdrukking

(good for you)

Fijn voor je

ek is oppad (I'm on my way)

ik ben erzo

dis neusie verby vir jou (its over for you)

Je licht eruit

tot in die vroeë oggendure (until the wee hours of the night)

tot in de kleine uurtjes door

 kerngesond (very healthy)

zo gezond als een vis

baie (a lot)

vrij veel

aan die neus gelei (to be set up)

erin geluisd

aanbieding van werk aan die goedkoopste bieder

aanbesteding

aansluit by iets (soos 'n club)

tot een club ben toegetreden

afspraak kanselleer

afzeggen van een afspraak

alles is sleg

treurigheid troef

back off

Donder op

baie verkeerd gegaan

het is veel misgegaan

beantwoord die telefoon

Neemt de telefoon op

beter te definieer

uit te werken

bly stil (shut up)

kop dicht

by voorbaat dank

alvast bedankt / bij voorbaat dank

deeglik deurgewerk

doorgeakkerd

deurskakel met die telefoon

doorverbinden met de telefoon

die soort dinge

dit soort dingen

dis hoe dit is

zo is het

dis jou keuse (its your choice)

de keus is / ligt aan jou

dis lekker / great / goed

wat lekker / leuk

dis ok, nie te "bad" nie

gaat wel

dis reg

is goed

dis reg / korrek

dat klopt / in orde / oke / precies

dis Saskia Willemse -as jy die telefoon antwoord

met Saskia Willemse

dit bedoel jy nie.

Dat meen je niet

doen my 'n guns (do me a favour)

Doe mij een lol

dui 'n sekerheid aan wat iemand anders nie het nie, soos in: "Gaan daar hierdie jaar 'n twaalfstede tog plaasvind?"

 ja zeker

ek dink...

volgens mij..

ek gaan saam

ik ga mee

ek het verkoue (I have a cold)

ik heb een verkoudheid

ek hou daarvan

het valt me mee

ek hou nie daarvan nie

het valt me tegen

ek is honger (I'm hungry)

 ik heb trek

ek is 'n wesie uit Ethohopië wat 5 weke laas geëet het. (I'm famished)

 ik ben honger

ek kruip nie weg nie

Ik heb me niet verstopt

ek onthou

Ik herinner my..

ek onthou ...

ik herinner mij aan ...

ek sal orraait wees (I'll be fine)

ik red me wel

ek wil dit hê/doen

Ik heb er sin in

ek wonder

ik vraag me af of..

Fantasties - veronderstel om opreg bedoeld te wees.

Hartstikke goed / hartstikke leuk

gaan nie goed

het lukt niet / niet lukken

gedurende die naweek

in het weekend

gedurende oktober

in loop van de maand oktober

gemaklik

het zit lekker

gesluit

op slot

gewig opgetel

gewicht aangekomen

gewoond raak aan

wennen aan

gewoond raak aan iets

wennen aan

het genoeg gehad (I've had enough)

ik ben het even zat

iemand hou aan (die telefoonlyn)

zit onder de knop

iets aan die gang sit

iets in gang setten / op gang brengen

iets uit die situasie te kry

Krijg er wat uit

in die tronk

in de bak

in middagete ure tussen 12 en 2

tussen de middag

informasie bekom, ondersoek doen (make enquiries about)

informeren naar

inteendeel - as jy iemand se stelling wil teestaan, soos in: "die koningin is nie 'n koei nie."

 jawel

is dit pynlik? (is it painful?)

doet het pijn?

is dood (is dead, died)

is omgekomen

is ook al gedoen

was ook al eens

is sy hier rond (is she around)

is ze in de buurt

jammer vir (have sorrow, be in distress)

verdriet hebben om

jy vra daarvoor

je vraagt erom

kan ik jou iets vra?

mag ik je wat vragen?

kwaad vir iemand (angry with someone)

boos zij op

laat mij dink aan (makes me think of)

doet me denken aan..

lag vir iemand

lachen om

lidmaatskap opsê

opzeggen van een abonnement

logiese toestand van sake

dit hoort erbij / hoort bij elkaar

maak die venster oop

Doe de raam open

maak die venster toe

Doe de raam dicht

maak nie saak nie

het maak niet uit / het geeft niet

maak of daar niks aangaan nie.

Deed alsof er niks aan de hand was

moenie beweeg nie (don't move)

verroer je niet

moet geskryf word, moet ingevuld wees, moet --- word/wees

 dient geschreven te worden, dienst ingevuld te zijn

mors van tijd

zonde van de tijd

'n probleem het met iets

heeft las van

nie beskikbaar nie

zich afmelden

nog iets?

nog wat?

om 'n skelmpie te he (cheating on your partner)

 vreemdgaan

om 'n werk te hê

aan de bak

om te vra waar iemand is

vragen naar iemand

om aan iets gewoond te wees

Ben eraan gewend

ondersoek instel (do investigation)

 onderzoek plegen

onoffisiele informasie kanale

in de wandelgangen

persoonlik gebruik ek die voorsetsel hoop vir

hopen op

print maar

doe maar printen / (enige ww)

raak deurmekaar

raak van slag

saamgeneem

meegenomen

smaak soos

smaken naar

so gou soos (as soon as)

zogauw

so min of meer, in elk geval, hoe dan ook, basies

sowieso

sommige mense

enkele mensen / een paar mensen

stem vir

stemmen op

sy was baie kwaad

Ze was vast heel boos

twee keer per dag (twice daily)

twee keer/maal daags

van iets hou (feel like.. )

zin hebben in

verwys na (refer to)

refereren aan

vind iets sleg, nie net vervelig nie.

vind dit vervelend

voel jy anders daaroor?

Piep je wel anders?

vra om iets, vra vir iets

vragen om

waarhaan is ... te danke

waaraan danken we die ...

waaroor gaan dit?

Wat gaat het om?

wakker skrik

opschricht

wat dit ookal mag wees (whatever it may be)

wat het ook mag zijn

wat is haar naam?

Hoe heet zij?

wees gereed

laat je klaarstaan

weet iets oor, ken die vak

verstand hebben van

 

heb je een flinke kluif aan

 

 snoeperitus; -itus

 

 goed uit de bus komen

 die feite kom ooreen

 Klopt als een bus

 'n saak toesmeer

 Sand erover gooi

 saak afgehandel

 Punt acter zetten

 

 Baas best

 

 Dat scheelt

 Iets regtig graag sê, jy brand om dit te sê

 Iets kwijt wil

 bestaan uit, (the make up of a something, when it is made up of more than one smaller thing)

 hebben de opmaak

 die methodes waarmee iets gemaak kan word

 worden aangemaakt

 koppeling/konneksie gemaak (make a connection

 koppeling gelegd

 items wat weer gaan voorkom (appear again)

 items die terugkeert

 ek is nuuskierig

 ik ben benieuwd

 nuuskierig op 'n steek jou neus in ander se sake in-manier

 ik ben nieuwschierig

 ik neem deel aan sport

 ik doe aan sport

 ek hou nie daarvan nie

 ik kan er niet tegen

 waarvan praat jy?

 waar heb jij het over?

 om jouself oor iets te bekommer

 jouw iets druk over maakt

 jy sal dit nie maak nie

 jij redt het niet

 ek het 'n item of voorwerp vergeet.

 ik heb vergeten

 ek het iets vergeet, soos 'n vergadering, or iemand se naam.

 ik ben vergeten

 herinner sterk aan..

 doet erg denken aan...

 uit die lug geval; verrassend

 uit de lucht komt vallen

 begin 4 uur; starts at 4

 gaan van start om 4 uur

 (wide berth)

 ruim 16%; ruim...

 moenie dat ek jou pla nie, gaan voort..

 ga je gang.

 dankie vir die informasie

 dan weet ik genoeg!

 moenie uit jou stasie optree nie(don't do anything funny/weird)

 doe maar gewoon

lekker dinge

 lullige dinge

 iets helderder maak

 iets inzichtelijk maken

 jy het daaroor iets gese, daaroor gepraat

 je had het over...

 uit te vind bv. om uit te vind wie die persoon is wat ...

 achterhalen.. (nie acther te halen nie, maw nie 'n skeibare ww nie)

 om agt uur gaan ons ...

 rond een uur of acht gaan wij ...

 mag iets self kies

 mag het weten..

 Nie vir niks

 niet voor niets

 Draai links / regs

 Sla links / regs af

 Kan ... geniet

 kan genieten van ...

 Dit sal wel goed uitwerk/uitdraai

 Het komt wel goed

 Behalwe die een (persoon/kar/boek), is alle ...

 Op een (persoon/auto/boek) na, zijn alle ...

By iemand ga kuier

Op bezoek gaan

Kan ek jou help? (in ‘n winkel)

Kan u zich vinden?

Bring alle opsies onder beskouing

Zet alles op een rijte

Om iemand in te lig oor die huidige stand van sake

Bijpraten

 'n Koppie koffie

 Een bakje pleur

 ?? geen idee ??

 een heuse Nieuwjaarsloterij

 

 

 

 

 

 

 

 

Ander taalreëls

Persoonsvorme

 

Teenwoordig

Afrikaans

Engels

 Nederlands

Afrikaans

Engels

 Nederlands

Ek

I

 Ik            

Is

Am

 ben      

Jy / u

You

 Jij / u          

Is

Are

 bent

Hy / sy / dit

He / she / it

 Hij / zij / het

Is

Is

 is

Ons

We

 Wij             

Is

Are

 zijn

Hulle

You

 Zij              

Is

Are

 zijn

Julle

They

 Jullie           

Is

are

 zijn

Voorbeelde:

  • Afr: Ek is oppad na die Kaap.
  • Eng: I am on my way to the Cape.
  • Ndl: Ik ben onderweg naar de Kaap.

Voltooide vorme

*Vir Afrikaans is daar eintlik nie 'n voltooide vorm nie, dus het ek die verlede tyd hier ingesit. Eintlik word "het" gebruik vir verlede tyd maar dit het ook die "ge-" vooraan die werkwoord wat dit soos die Nederlandse voltooide tyd laat lyk, so dis eintlik seker 'n gevolg daarvan, maar het nou eintlik 'n verlede tyd funksie ingeneem. (dit mag heelwaarskynlik nie waar wees nie, dis net my waarneming daarop).

Afrikaans

Engels

 Nederlands

Afrikaans

Engels

 Nederlands

Ek

I

 Ik            

Het

Have

 heb

Jy / u

You

 Jij / u          

Het

Have